Hoe zou de wereld eruit zien zonder elektriciteit en elektrische apparaten? We gebruiken elke dag vele huishoudelijke apparaten. Deze serie activiteiten toont de leerlingen het belang van energiezuinig gedrag, en hoe we via eenvoudige gedragsveranderingen het milieu kunnen beschermen en geld kunnen besparen.

ENERGIELABELS ONDER DE LOEP  (PDF)
Via de media en onderzoeksprojecten vernemen we dat “standby-vermogen” elk jaar grote hoeveelheden energie verbruikt en miljoenen € verspilt. Is dat waar? De leerlingen meten het sluipverbruik (‘stand by’) van enkele typische huishoudelijke apparaten, en vergelijken dit met het totale energieverbruik van de toestellen.

RACE VAN DE KOOKPOTTEN (PDF)
Water verwarmen voor thee, aardappelen, pasta is een alledaagse activiteit. De leerlingen houden een wedstrijd met elkaar voor het opwarmen van een kookpot met water. Een eenvoudige gedragsverandering zoals het gebruik van een deksel kan energiebesparingen opleveren alsook geld en tijd uitsparen. Dit kan doorslaggevend zijn bij het winnen van deze race.

ELEKTRICITEIT TELT (PDF)
Thuis maken de leerlingen een lijst van de elektrische apparaten, hun vermogen (wattage) en de duur dat ze gebruikt worden. Terug op school berekenen ze het energieverbuik en bespreken ze de invloed van zowel het aantal gebruiksuren als het vermogen zelf op het totale energieverbruik.

EEN DAG ZONDER ELEKTRICITEIT (PDF)
Thuis maken de leerlingen een lijst van de elektrische apparaten, hun vermogen (wattage) en de duur dat ze gebruikt worden. Terug op school berekenen ze het energieverbuik en bespreken ze de invloed van zowel het aantal gebruiksuren als het vermogen zelf op het totale energieverbruik.











METEN VAN HET ENERGIEVERBRUIK OP SCHOOL (VERPLICHT) (PDF)
Scholen hebben de neiging grote energieverbruikers te zijn en kunnen groot financieel voordeel halen uit een energiebesparing. Hiertoe controleren de leerlingen regelmatig het energieverbruik op school, zoals gas (verwarming) en elektriciteit. Door het bijhouden van de meterstanden worden de leerlingen zich bewust van het energieverbruik op school en hoe ze zelf kunnen bijdragen tot een vermindering.

DE ENERGIERONDGANG OP SCHOOL (PDF)
Om de meterstanden te kunnen opnemen moeten de leerlingen weten waar de energiemeters van het schoolgebouw zich bevinden. Hiervoor is de Energie Rondgang een uitstekende activiteit die voorafgaat aan het meten van het energieverbruik. Aan de hand van een eenvoudige vragenlijst doen de kinderen een korte inspectie van het schoolgebouw. Hierbij worden ze begeleid en geholpen door de leerkracht, de huismeester en een energie-expert.

In de toolbox vind je verschillende activiteitenfiches met leuke ideeën en oefeningen, verdeeld over zes rubrieken. De fiches zijn getest op scholen uit 15 verschillende landen. De activiteitenfiches bevatten handige tips en ‘links’ voor een eventuele uitbreiding van de activiteit.

De leermiddelen voor de leerkrachten zijn aangeduid met 

Het lesmateriaal voor de kinderen is aangeduid met . 

De onderwerpen/rubrieken zijn:
 
 Energieboekhouding Verlichting
Verwarming Elektrische apparaten 
Warm en koud water Verkeer









Geef de leerlingen informatie over energiebesparing en efficiëntie, met inbegrip van de kosten die daarmee verbonden zijn. Verhoog hun bewustzijn van het “warmteklimaat” in hun klaslokaal en leg uit waardoor dit beïnvloed wordt. Bij deze activiteiten ligt de nadruk op isolatie, verwarming en de vensters, en verder is er een inleiding tot zonneënergie als hernieuwbare energiebron.
HET ENERGIEHUIS (PDF)
Het verwarmen en het koelen van een gebouw verbruikt in ieder huishouden het meest energie. De leerlingen ontwerpen een “energiehuis” en beslissen hoe ze dit isoleren. Ze bouwen het huis en testen het vermogen ervan om op verschillende manieren een ijszak koud te houden.

SPECIALE (PDF)
Maak de leerlingen bewuster van het warmteklimaat in hun klaslokaal en waardoor dit beïnvloed wordt. De leerlingen onderzoeken warme en koude plekken in het klaslokaal, controleren het tochtniveau in de klas met een “tochtmeter” en voeren een experiment uit met warme en koude blikjes.

VERSTANDIG VENTILEREN (PDF)
 Deze activiteit brengt de kinderen kennis bij over de energie-efficiëntie van de vensters. De leerlingen controleren de vensters op tocht en leren hoe deze te voorkomen d.m.v. eenvoudige maatregelen. En voorts hoe het klaslokaal correct te verluchten met een minimaal warmteverlies.

ZONNEOVEN (PDF)
 De zon is onze meest overvloedige bron van hernieuwbare energie. Bij deze activiteit bouwen de leerlingen verschillende types van zonneovens. Ze meten en vergelijken de prestatie van hun ovens door er chocolade in te smelten. Een “smakelijke” manier om over hernieuwbare energie te leren.








iedereen steeds vaker reist en onze reizen langer worden, wordt de kwestie van hoe en waarom we rondreizen steeds belangrijker. De manier van reizen is beduidend veranderd binnen de laatste generaties. Elk jaar reizen we meer met de auto en minder te voet of per fiets. De vervoerkwestie heeft absoluut invloed op scholen en leerlingen – niet alleen met betrekking tot het leefmilieu, maar ook met betrekking tot de gezondheid (luchtvervuiling) en de verkeersveiligheid.

CO2-voetafdruk onderweg van huis naar school (PDF)
De keuze van het vervoer van huis naar school heeft ook invloed op het leefmilieu. De leerlingen meten de afstand die ze afleggen van huis naar school en de tijd die nodig is om deze te overbruggen. Bereken de daaruitvolgende CO2-uitstoot (voetafdruk) en bespreek de voor-en nadelen van verschillende vervoerwijzen.

INSPECTEUR Mc CAR (PDF)
With this activity the pupils investigate the various types of transport and their impact on our environment. They apply their own travel experiences and interview parents and grandparents to find out how travel habits have changed through the generations and reflect on the energy perspective of past and present modes of transport.

 MAAK JE EIGEN VOERTUIG (PDF)
Elke vorm van vervoer heeft energie nodig om vooruit te komen. De leerlingen bouwen voertuigen van ‘afvalmateriaal’ en zoeken manieren om de voertuigen voort te doen bewegen. Ze testen de voertuigen, bespreken de snelheid en de afgelegde afstand, en welke energiebronnen beschikbaar zijn om onze voertuigen aan te drijven. Welke zijn de hernieuwbare bronnen?

REISGEWOONTEN TOEN EN NU  (PDF)
Met deze activiteit onderzoeken de leerlingen de verschillende vervoerwijzen en hun invloed op het leefmilieu. Ze passen hun eigen reiservaringen toe en interviewen ouders en grootouders om te weten te komen hoe de reisgewoonten door de generaties heen veranderd zijn. Ze denken na over het energieverbruik van de vroegere en huidige vervoerwijzen.

 









Deze activiteiten doen kinderen beseffen dat water een beperkte natuurlijke rijkdom is, waarvan we geneigd zijn dagelijks een grote hoeveelheid te verspillen. De kinderen zullen ook zien hoe hernieuwbare energie gebruikt kan worden voor warm water, wanneer ze hun zelfgemaakte gras- en zonneboilers bestuderen.

WEGGESPOELD GELD (PDF)
Drinkwater is een beperkte natuurlijke rijkdom en we zijn geneigd er dagelijks een grote hoeveelheid van te verspillen. Laat de kinderen het waterverbruik thuis observeren en registreren. Hopelijk leren de leerlingen verantwoordelijkheid te nemen en de waterverspilling via eenvoudige maatregelen te beperken.

KLEINE DRUPPELS GROTE VERSPILLING (PDF)
 Leerlingen kunnen een belangrijke invloed hebben op het waterverbruik op school en thuis. De leerlingen noteren slechtwerkende kranen en lekkende toiletten en meten hoeveel water verspild wordt als de kranen blijven lekken of niet goed worden dichtgedraaid.

MAAK JE EIGEN GRASBOILER (PDF)
 De leerlingen maken van een emmer en vers gras een grasboiler die water kan verwarmen door ze gewoon te laten staan en fermenteren. De leerlingen volgen de evolutie van de watertemperatuur en vergelijken de resultaten met die van de zonneboiler (zie volgende activiteit). De leerlingen krijgen inzicht in het gebruik van hernieuwbare energie en biomassa.

MAAK JE EIGEN ZONNEBOILER (PDF)
 Met een grote doos, bekleed met zwarte stof (of papier) en aluminiumfolie, waarin een tuinslang wordt aangebracht, bouwen de leerlingen een zonneboiler en proberen ze water te verwarmen. De beste plaats en weersomstandigheden worden getest en de resultaten kunnen worden vergeleken met die van de grasboiler (zie vorige activiteit). Het is uiteraard het beste om de zonneboiler op een warme en zonnige zomerdag te testen.








Verlichting is één van de de meest zichtbare toepassingen van elektriciteit in ons dagelijks leven. Het is ook een element dat we gemakkelijk kunnen controleren. Het vergt niet veel om de gewoonte aan te nemen het licht uit te doen telkens wanneer men de kamer verlaat. Met andere woorden: het is gemakkelijk om de energieverspilling te verminderen.

LICHTWACHTERS (PDF)
 Verlichting is één van de meest zichtbare toepassingen van elektriciteit in het dagelijks leven van de leerling. De leerlingen meten de duur dat het licht aan is, en gaan na hoe de lichtbehoefte afhangt van het weer en de inval van het zonlicht. Ze proberen vervolgens het onnodig lichtgebruik te verminderen en berekenen de energiebesparingen.

 SCHAKEL ME UIT (PDF)
 Leerlingen kunnen hun energiebewust gedrag in de praktijk toepassen. De leerlingen maken kleurrijke stickers die naast de lichtschakelaars worden gekleefd om iedereen er aan te herinneren het licht uit te doen wanneer dit mogelijk is.

LICHTSCHAKELAARS IN KAART BRENGEN (PDF)
De leerlingen brengen de lichtschakelaars en lampen in kaart. Weten welke schakelaar welke lamp controleert is de eerste stap in efficiënt energiegebruik en onnodig licht uit te kunnen schakelen.
 
WERP EEN LICHT OP BESPARINGEN (PDF)
 Via het onderzoeken van gloeilampen, met behulp van informatie op internet en bezoeken aan winkels, komen de leerlingen meer te weten over hun energieverbruik. Ze onderzoeken dan hun huis of het klaslokaal en berekenen de hoeveelheid energie die door de installatie van spaarlampen bespaard zou kunnen worden.

DE BAAN VAN DE ZON (PDF)
 De leerlingen observeren en registreren de baan van de zon aan de hemel en hoe deze varieert naargelang het tijdstip van de dag of het seizoen.
Ze brengen dan hun bevindingen in verband met het benutten van ‘passieve’ zonne-energie en hernieuwbare energie in het algemeen.